TOP

История

«В жизни я всегда чувствовал себя очень одиноким. Моя Маруся убила это одиночество», писал Константин Мицкевич, он же классик беларусской литературы Якуб Колас. Маруся – Мария Дмитриевна Каменская, его единственная супруга, с которой они прожили 32 года, родили троих сыновей и прошли через испытания, знакомые и сегодняшним беларусам: репрессии, утрата близких, военное беженство.

Напрыканцы 1980-х ў Беларусі нацыянальна арыентаваныя суполкі моладзі арганізоўвалі эфектыўныя грамадскія кампаніі. Сярод іх вылучаюцца акцыі супраць будаўніцтва Даўгаўпілскай ГЭС і ў абарону Верхняга горада Мінска.

Не знойдзеш у Беларусі СМІ, якое б не згадвала ў тым ці іншым ключы Станіслава Станіслававіча Шушкевіча. Але для «Свободных новостей» ён стаўся фактычна хросным бацькам: у 1991-м кіраўнік тагачаснай Беларусі пагадзіўся даць вялізнае інтэрв’ю ў першы нумар штотыднёвіка. Параўнайце з найноўшым часам: ды цяпер такое немагчыма ўявіць! У час, калі Беларусь развітваецца са Станіславам Шушкевічам, мы, аднак, хочам згадаць не тое яго першае слова ў СН, а – апошняе інтэрвію, якое ўзяў у 2010 годзе Віталь Цыганкоў. Публіцыст прапанаваў тады дзяржаўнаму дзеячу празважаць над тым, што будуць казаць пра яго пасля сыходу з жыцця... 

Калі прыходзіць час распавядаць пра тое, што было таемным?  Ці прыходзіць гэты час наогул? Праз колькі гадоў? Ці ўсё з часам можна распавесці? Ці ёсць веды і ўспаміны, якія лепей не выдаваць ніколі, хаця яны годныя і цікавыя?

Невыпадкова тэрмін «гражданское общество» перакладаецца на беларускую мову як «грамадзянская супольнасьць», дзе «супольнасць» з'яўляецца аднакарэнным са словам «суполка» – так называлі нефармальныя арганізацыі нацыянальнай скіраванасці ў 1980-я гады.

21 студзеня 1942 года пад час чарговага пагрому былі знішчаны 12 000 яўрэяў Мінскага гета. Наш горад у часы вайны стаў месцам забойства блізу 105 тысяч мірных жыхароў, але дасюль гэтай трагедыі не ўсвядоміў і не адрэфлексаваў. “Город пержил катастрофу. Но никого, увы, она не потрясла: было — не было» (А.Капілаў).

Іх залічваюць у кола “грамадзянаў Вялікага Княства Літоўскага» – выгадаваных на беларускіх землях, падуладных Расійскай Імперыі, дзе яшчэ памятаюць падзелы Рэчы Паспалітай, паўстанні і разборы шляхты, дзе моляцца і гандлююцца на розных мовах, але захоўваюць сацыяльны падзел.